Van 5 km naar 25 km, wat betekent dat?

Kabinet blijft problemen met stikstof negeren

Van 5 km naar 25 km, wat betekent dat?

Kabinet blijft problemen met stikstof negeren

In januari 2021 heeft de Raad van State bij de A15 beroepsprocedure ex-minister van Nieuwenhuizen naar huis gestuurd met de boodschap: ga je stikstofhuiswerk maar overdoen.  Want wat is het geval?

Bij uitbreiding van snelwegen kijken de ex-minister en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat naar de gevolgen voor de natuur in een straal van slechts vijf kilometer rond het tracé, terwijl de wet stelt dat de natuur nérgens mag verslechteren. Stikstofuitstoot door auto’s verspreidt zich echt verder dan die vijf kilometer.

Het ministerie komt op 14 september met nieuwe stikstofberekeningen rond de A15. We zijn benieuwd.
Wanneer de Raad van State in deze zaak een uitspraak gaat doen, is nog niet bekend.

Al lang en breed bekend bij kabinet en ministerie en toch proberen ze het elke keer weer. Ook bij het Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht. Hoe dom kun je zijn? Enfin, de ex-minister mocht van de Raad van State een half jaar naar een andere oplossing zoeken.  En waar komt het kabinet mee? Op de laatste dag voor de zomervakantie: alle vervuilers moeten voortaan aan dezelfde regels voldoen. De bouw, de boeren, de industrie, de energieproductie èn de infrastructuur worden voortaan beoordeeld op hun stikstofneerslag binnen een straal van 25 kilometer. Van 5 naar 25. Wat levert dat op?

Dezelfde regel voor iedereen, dat lijkt een mooi uitgangspunt. Het kabinet schrijft: ‘Een vaste afstandsgrens voor alle emissiebronnen leidt tot meer duidelijkheid en een gelijkwaardige behandeling van emissiebronnen bij de beoordeling van een vergunningaanvraag.’

Vragen en antwoorden rond deze ‘oplossing’
Rob Huibers, betrokken inwoner van Utrecht bij de uitbreiding A27 en Amelisweerd, stelt de vragen.
Gerard Cats, modelexpert en adviseur van de Kerngroep Ring Utrecht, beantwoordt ze.

V: Betekent het iets dat dit bericht binnenkomt op 9 juli, de dag dat de schoolvakanties beginnen?

A: De minister moest van de Raad van State voor woensdag 21 juli een onderbouwing geven van de oude rekenmethode voor wegverkeer, waarin afgekapt werd op 5 km, of iets anders bedenken. Anders zou de A15 niet uitgebreid mogen worden. Dat het kabinet nu, op het laatste moment, komt met een andere rekenmethode betekent m.i. dat ze eigenlijk geen goed plan hebben, en dus maar overhaast, op hoop van zegen, er even iets doorgejast hebben. Je weet nooit hoe een koe een haas vangt…

V: Als projectontwikkelaars, bedrijven en boeren tot nu toe een berekening zonder afstandsgrens moesten overleggen, dan waren daar redenen voor. Gelden die nu niet meer?

A: Het werkte eigenlijk omgekeerd. Het RIVM had een model om de luchtvervuiling door wegverkeer te berekenen, maar dat model werkt maar tot op 3 à 4 km van de auto. Dit model (SRM2) wilde het RIVM ook voor de stikstofuitstoot door wegverkeer gebruiken. Eerst deed het RIVM dat met een afstandsgrens van 3 km, maar dat heeft de Raad van State al in 2019, 2 jaar geleden, verboden in de befaamde PAS-uitspraak. Toen heeft het RIVM het geprobeerd met 5 km. Maar voor andere bronnen dan wegverkeer is SRM2 totaal niet geschikt. Daarom gebruikte ze daarvoor een ander model: OPS. En dat werkt redelijk, tot op grote afstand. Dus er was geen reden om een afstandsgrens te hanteren voor andere bronnen dan wegverkeer.

Het kabinet schrijft zelf al bij de nieuwe regeling, dat er buiten die 25 km grens nog wel significante effecten kunnen optreden. Daarop wordt nu dus niet meer getest. Maar, zo zegt het kabinet, wij gaan aanvullende maatregelen nemen om die effecten teniet te doen. Het is nog maar de vraag of de Raad van State dat accepteert.

V: Hoeveel procent van de stikstof telt nu niet mee omdat het verder dan 25 km neerslaat?

A: Bij de berekeningen voor vergunningverlening telt 90% van de NOₓ (stikstofoxide vooral afkomstig van verkeer en industrie) en 70% van de NH₃ (ammoniak, vooral afkomstig van de landbouw) depositie niet mee bij een grens van 25 km. Dat klinkt erg veel en het is dan ook maar de vraag of de Raad van State het goed gaat keuren.

Overigens geldt dit alles, ook de nieuwe regeling dus, alleen voor vergunningverlening. Er wordt ook gerekend voor ‘monitoring’. Daarmee bepaalt men bijvoorbeeld hoeveel stikstof boeren produceren, hoeveel er uit het buitenland komt. Voor monitoring wordt alleen OPS gebruikt, dus helemaal zonder afstandsgrens. Hoewel het RIVM nu schrijft dat ze voor wegverkeer ook SRM2 gebruikt voor monitoring, maar dan wordt buiten die 5 km grens aangevuld met OPS. De helpdesk van de 12 provincies zegt echter dat ze SRM2 helemaal niet gebruiken. Ik heb een vraag uitstaan bij die helpdesk hoe dat nu zit met dat elkaar tegenspreken.

V: Kun je zomaar tijdens het spel de regels veranderen?

A: Ja, de Raad van State heeft daar zelfs om gevraagd.

V: Mag het van EU wetgeving?

A: Dat zal ongetwijfeld aan de rechter worden voorgelegd. Ik vind van niet.

V: Is het nieuwe Tracébesluit A27/A12 nu van de baan, omdat er weer een nieuwe stikstofparagraaf moet worden gemaakt? Levert dat opnieuw vertraging op?

A: Deze vraag ligt nu bij de juristen van Kerngroep Ring Utrecht en ook bij die van de A15. Waarschijnlijk gaat de ex-minister erop inzetten dat het Tracébesluit gewoon blijft staan, maar dat ze opnieuw moet rekenen. Ze rekent op een nieuwe vertraging van zeker een half jaar, mogelijk een jaar. Maar dat wist ze al toen de Raad van State de uitspraak over de A15 deed, dat is circa 20 januari gebeurd. Dus het ligt er maar aan wat je ‘opnieuw’ vertraging noemt. We weten op dit moment nog niet wat het nieuwe kabinet gaat doen.

Stikstof. Foto: Rob Huibers

Manshoge brandnetelmuren langs de Vossegatsedijk op landgoed Amelisweerd/Rhijnauwen: invloed van veel stikstof?

Share This

Deel dit

Deel dit bericht met je vrienden!